Nang pucuk Gunung Ijen, ono kawah hang ngadeg kukuh wiwit jaman semono. Wong-wong ngarani 'Kawah Ijen' — kawah hang ngetokake belerang lan geni biru hang ajaib.
Di puncak Gunung Ijen, ada kawah yang telah berdiri kokoh sejak jaman dahulu. Orang-orang menyebutnya 'Kawah Ijen' — kawah yang mengeluarkan belerang dan api biru yang menakjubkan.
Konon, biyen ono simbah tuwo arane Mbah Ijen hang manggon nang pinggir kawah. Iyane njaga kawah supaya ora diganggu wong-wong hang sing sopan.
Konon, dahulu ada seorang kakek tua bernama Mbah Ijen yang tinggal di tepi kawah. Ia menjaga kawah agar tidak diganggu oleh orang-orang yang tidak sopan.
Nang jaman biyen, akeh petambang hang mlebu kawah kanggo njupuk belerang. Nanging yen sing hormat marang Mbah Ijen, petambang iku bakal nyasar lan sing biso mulih.
Di masa lampau, banyak petambang yang masuk ke kawah untuk mengambil belerang. Namun jika tidak menghormati Mbah Ijen, petambang itu akan tersesat dan tidak bisa pulang.
Wong-wong percaya yen geni biru hang metu seko kawah iku sejatine cahyane jiwo para petambang hang wis sedo nanging isih njaga kawah supaya generasi sakwise biso kerjo kanthi aman.
Orang-orang percaya bahwa api biru yang keluar dari kawah itu sejatinya adalah cahaya jiwa para petambang yang telah tiada namun masih menjaga kawah agar generasi berikutnya bisa bekerja dengan aman.
Wiwit seko iku, petambang Ijen tansah ndedongo sakdurunge mlebu kawah: 'Mbah Ijen, kulo nyuwun idin lan keselamatan.' Tradisi iki isih lestari nganti saiki.
Sejak saat itu, petambang Ijen selalu berdoa sebelum masuk kawah: 'Mbah Ijen, saya minta izin dan keselamatan.' Tradisi ini masih lestari hingga sekarang.